Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Hvar myndi žaš lķka enda?

Samkvęmt nišurstöšum skošanakönnunar sem MMR gerši fyrir hugveituna Andrķki į sķšasta įri er yfirgnęfandi meirihluti žjóšarinnar andvķgur žvķ aš sett verši įkvęši ķ stjórnarskrį lżšveldisins sem heimili stjórnvöldum į hverjum tķma aš framselja fullveldi Ķslands aš hluta til ķ hendur erlendra ašila eša 68,9%. Žar af eru 55,2% mjög andvķg. Einungis 14,3% eru žessu hlynnt og žar af einungis 6,7% mjög hlynnt. Ef ašeins er mišaš viš žį sem taka afstöšu meš eša į móti eru 83% andvķg slķku įkvęši ķ stjórnarskrįna.

Gera mį fastlega rįš fyrir žvķ aš hlutfall žeirra kjósenda Sjįlfstęšisflokksins sem er andvķgt žessum rįšahag sé aš minnsta kosti į svipušu róli žó lķklega sé žaš enn hęrra.

Žrįtt fyrir žetta er gert rįš fyrir žvķ ķ drögum aš stefnu Sjįlfstęšisflokksins ķ stjórnskipunarmįlum sem liggja fyrir landsfundi flokksins sem nś stendur yfir aš sett verši įkvęši ķ stjórnarskrįna um aš heimilt verši aš framselja fullveldi Ķslands "į afmörkušu sviši" til erlendra ašila. Nokkuš sem er naušsynleg forsenda žess aš Ķsland gangi ķ Evrópusambandiš og var fyrir vikiš į stefnuskrį sķšustu rķkisstjórn vinstriflokkanna. En hvaš žżšir "į afmörkušu sviši"?

Hvaš vęri žvķ til fyrirstöšu aš fullveldi landsins yrši smįm saman framselt til erlendra ašila "į afmörkušu sviši" į grundvelli slķks įkvęšis žar til vaknaš yrši upp viš žann vonda draum aš fullveldiš vęri aš verulegu, eša jafnvel miklu leyti, komiš śr fyrir landsteinana? Lķkt og gerzt hefur til aš mynda ķ tilfelli rķkja Evrópusambandsins žar sem fullveldi žeirra hefur smįm saman veriš framselt til stofnana sambandsins? Žaš er ķ raun ekkert žvķ til fyrirstöšu.

Meint naušsyn slķks įkvęšis ķ stjórnarskrįna hefur veriš rökstudd meš vķsan til ašildar Ķslands aš EES-samningnum. En upphaflega įtti sį samningur žó alls ekkert aš ganga gegn stjórnarskrįnni og fullveldisįkvęšum hennar og į žeim forsendum geršumst viš ašilar aš honum. Viš höfum getaš tekiš žįtt ķ öllu hefšbundnu og ešlilegu alžjóša- og millirķkjasamstarfi til žessa įn slķks įkvęšis.

Telji hins vegar einhverjir aš EES-samningurinn setji slķkan žrżsting į fullveldiš ķ dag aš breyta žurfi stjórnarskrįnni eru žaš frekar rök fyrir žvķ aš endurskoša ašild Ķslands aš samningnum og horfa frekar til annarra leiša ķ višskiptum viš Evrópusambandiš ķ staš žess aš opna į žaš aš veittur verši slķkur afslįttur af fullveldi landsins aš breyta žurfi henni. Hvar myndi žaš lķka enda?

Hér er einfaldlega um aš ręša opinn tékka į fullveldi landsins og žvķ er rétt aš hafna.


"Vinstristjórnir" Steingrķms

Sś skošun viršist nokkuš algeng aš Steingrķmur Hermannsson, fyrrverandi forsętisrįšherra og formašur Framsóknarflokksins, hafi eingöngu veitt vinstristjórnum forystu. Žessu hefur jafnvel veriš haldiš fram af sprenglęršum stjórnmįlafręšingum. Raunveruleikinn er žó nokkuš annar eins og komast mį aš įn žess aš hafa mjög mikiš fyrir žvķ.

Steingrķmur var forsętisrįšherra ķ žremur rķkisstjórnum. Fyrsta stjórnin sat ķ fjögur įr frį 1983-1987 og var ķ samstarfi viš Sjįlfstęšisflokkinn. Önnur var ķ samstarfi viš vinstriflokkana og sat ķ tępt įr frį 1988-1989. Sś žrišja var meš sömu flokkum en Borgaraflokknum, sem var hęgriflokkur, var bętt viš til aš styrkja hana. Sś stjórn sat ķ um tvö įr frį 1989-1991.

Meš öšrum oršum fór Steingrķmur fyrir tveimur rķkisstjórnum ķ samstarfi viš hęgrimenn og tveimur ķ samstarfi viš vinstrimenn. Hann įtti ķ samstarfi viš hęgrimenn ķ tęp 7 įr en vinstrimenn ķ um žrjś. Žar af var ašeins tępt įr sem hann var eingöngu ķ samstarfi viš vinstrimenn. Fyrsta stjórn Steingrķms var žannig hęgristjórn, önnur vinstristjórn og sś žrišja mišjustjórn.


Stóš Jóhanna sig bezt?

Skošanakönnun Gallups, žess efnis aš flestir telji Jóhönnu Siguršardóttir hafa stašiš sig bezt sem forsętisrįšherra, žarf ekki aš koma į óvart ķ ljósi žess aš hśn var eini fulltrśi vinstriflokkanna af sex fyrrverandi forsętisrįšherrum sem hęgt var aš velja į milli ķ könnuninni. Hinir fimm komu allir frį Sjįlfstęšisflokknum og Framsóknarflokknum.

Višbśiš er aš vinstrimenn hafi allajafna nefnt Jóhönnu en stušningsmenn Sjįlfstęšisflokksins og Framsóknarflokksins hafi skipzt nišur į hina fimm valmöguleikana. Samtals nefndu 56,9% einhvern fyrrverandi forsętisrįšherra nśverandi stjórnarflokka. Žar af 33% forsętisrįšherra Sjįlfstęšisflokksins og 23,9% rįšherra Framsóknarflokksins.


Minna öryggi meš Schengen

schengen.gif
Žegar sérstök hętta er talin vera į feršum er ašildarrķkjum Schengen-samstarfsins heimilt samkvęmt reglum žess aš taka upp hefšbundiš landamęraeftirlit. Žaš hafa norsk stjórnvöld nś įkvešiš aš gera žar sem óttast er aš Noregur standi frammi fyrir yfirvofandi hryšjuverkaįrįs. Schengen-samstarfiš gengur śt į žaš ķ stuttu mįli aš hefšbundiš landamęraeftirlit er fellt nišur į milli ašildarrķkja samstarfsins en eflt į svoköllušum ytri landamęrum žess. Meš įšurnefndri heimild og ķtrekašri beitingu hennar af żmsum ašildarrķkjum Schengen-samstarfsins (žar į mešal af Ķslandi) felst hins vegar višurkenning į žvķ aš meira öryggi felist ķ hefšbundnu eftirliti en ef žvķ er ekki fyrir aš fara.

Meš ašild Ķslands aš Schengen-samstarfinu var žvķ öryggi sem felst ķ nįttśrulegum landamęrum landsins ķ raun fórnaš. Žess ķ staš liggja ytri landamęri Ķslands ķ dag hvaš žetta varšar mešal annars aš Rśsslandi, Hvķta-Rśsslandi, Śkraķnu og Tyrklandi svo dęmi séu tekin en landamęraeftirliti į žessum slóšum hefur veriš mjög įbótavent ķ gegnum tķšina. Bretar kusu aš standa utan Schengen-samstarfsins einkum af žeirri įstęšu aš Bretland er eyja meš nįttśruleg landamęri. Samstarfiš er eins og fjölmargt annaš į vegum Evrópusambandsins hannaš fyrst og sķšast meš hagsmuni rķkja į meginlandi Evrópu ķ huga žar sem landamęri eru vķšast hvar einfaldlega lķna į jöršinni ef svo mį aš orši komast.

Sś įkvöršun aš Ķsland tęki žįtt ķ Schengen-samstarfinu var į sķnum tķma tekin af ašeins einni pólitķskri įstęšu. Til žes aš višhalda norręna vegabréfasamstarfinu ķ ljósi žess aš hinar Noršurlandažjóširnar (utan Fęreyinga og Gręnlendinga) ętlušu aš taka žįtt ķ žvķ. Davķš Oddsson, žįverandi forsętisrįšherra, fjallaši um žetta ķ ręšu sem hann flutti 18. október 2002 į mįlžingi Lögfręšingafélags Ķslands žar sem hann sagši mešal annars aš ekki yrši į móti žvķ męlt aš landamęraeftirlit viš Ķsland hefši oršiš veikara meš ašild landsins aš Schengen-samstarfinu.

„Markmiš Schengen-samstarfsins er aš tryggja frjįlsa för fólks innan ašildarrķkja žess meš žvķ aš fella nišur landamęravörslu į milli žeirra, en styrkja um leiš eftirlit meš ytri landamęrum žeirra og svonefndra žrišju landa og koma upp öflugri lögreglusamvinnu ķ žvķ skyni. Žetta mį teljast ešlileg žróun į meginlandi Evrópu vegna žess aš žar hafa rķkin fyrir löngu gefist upp į aš halda uppi eftirliti į landamęrum sķn į milli. En mįliš kann aš horfa nokkuš į annan veg viš gagnvart eyrķkjum, sem af landfręšilegum įstęšum hafa alla burši til aš halda uppi öflugu landamęraeftirliti og nį aš žvķ leyti sama eša jafnvel mun betri įrangri en aš er stefnt meš Schengen-samstarfinu. Nišurstašan ķ Bretlandi og į Ķrlandi varš sś, aš žeir myndu įfram gęta sjįlfir eigin landamęra, en nišurstašan hér varš sem kunnugt er sś – einkum af tryggš viš grannrķkin annars stašar į Noršurlöndum og svonefnt norręnt vegabréfasamband – aš flytja eftirlit meš landamęrum okkar frį Keflavķk alla leiš til Mķlanó, Madrid og Mykonos, svo dęmi séu tekin, svo traustvekjandi sem žaš kann annars aš žykja, og leggja ķ stašinn traust okkar og trśnaš į sameiginlega gagnabanka Schengen-samstarfsins.“

Mįlinu snśiš į haus

Forsenda žess aš ganga ķ Evrópusambandiš er afnįm gjaldeyrishaftanna. Vęri vilji til žess į annaš borš aš fara žar inn. Žetta hefur margtoft komiš fram og ekki sķzt hjį talsmönnum sambandsins sjįlfs. Fyrir vikiš er ekki rétt hjį Eirķki Bergmann Einarssyni stjórnmįlafręšngi aš stilla mįlinu žannig upp ķ samtali viš Rķkisśtvarpiš aš innganga ķ Evrópusambandiš og upptaka evru vęri leiš til žess aš afnema höftin. Meš žvķ er mįlinu vitanlega algerlega snśiš į haus.

Erķkur talar annars um aš peningakerfiš hér į landi sé ósjįlfbęrt. Žannig vill til aš evrusvęšiš er ķ raun ósjįlfbęrt ķ fjarveru eins rķkis til žess aš styšja viš žaš meš einni efnahagsstefnu og sameiginlegum rķkisfjįrmįlum. Meš öšrum oršum einu rķki. Margoft hefur einnig veriš bent į žetta og ekki sķzt af forystumönnum innan Evrópusambandsins. Nś sķšast Matteo Renzi, forsętisrįšherra Ķtalķu, en ķtölsk stjórnvöld vilja aš stefnt verši formlega aš Bandarķkjum Evrópu.


Bannaš aš draga taum heimalandsins

Vęntanlega veršur Jean-Claude Juncker, fyrrverandi forsętisrįšherra Lśxemburg, nęsti forseti framkvęmdastjórnar Evrópusambandsins eftir aš leištogarįš sambandsins valdi hann ķ embęttiš. Evrópužingiš į žó eftir aš segja sķna skošun į mįlinu en engar lķkur eru į öšru en aš žingiš stašfesti vališ.

Einhverjir viršast telja aš val leištogarįšsins į Juncker segi eitthvaš um įhrif smįrķkisins Lśxemburg innan Evrópusambandsins. Vališ sé til marks um aš žau įhrif séu heilmikil. Skemmzt er žó frį žvķ aš segja aš vališ į Juncker breytir engu um žį stašreynd aš formlegt vęgi Lśxemburg innan stofnana sambandsins er sįralķtiš lķkt og raunin yrši ķ tilfelli Ķslands fęri žaš žar inn enda męlikvaršinn ķ žeim efnum fyrst og fremst ķbśafjöldi rķkjanna.

Forseti framkvęmdastjórnar Evrópusambandsins er ekki į nokkurn hįtt fulltrśi heimalands sķns. Hann er einfaldlega embęttismašur sambandsins og annaš ekki. Fyrir vikiš er žeim sem sitja ķ framkvęmdastjórninni beinlķnis bannaš aš draga taum heimalandsins. 


Haršlķnumenn?

Mašur er alltaf aš lęra eitthvaš nżtt. Haršlķnumenn eru žeir sem vilja aš forysta Sjįlfstęšisflokksins fylgi įlyktunum landsfundar hans ķ Evrópumįlum. Lķkt og varšandi Icesave III. En žaš į hins vegar ekki viš um žį einstaklinga innan flokksins sem hafa ķtreka hótaš žvķ aš stofna nżjan flokk fįi minnihlutasjónarmiš žeirra ekki aš rįša stefnu hans. Žaš viršist allavega vera skilgreining Egils Helgasonar. En jęja, hann talaši allavega ekki um svartstakka eins og sumir. Kannski mį žakka fyrir žaš.

Hverju klśšrušu Hollendingar?

Formašur Samfylkingarinnar, Įrni Pįll Įrnason, segir įkvöršun borgaryfirvalda ķ Osló höfušborgar Noregs aš gefa Reykvķkingum ekki fleiri jólatré til žess aš stilla upp į Austurvelli yfir hįtķširnar įfellisdóm yfir Evrópustefnu ķslenzku rķkisstjórnarinnar.

"Noršmenn og Fęreyingar tóku nįttśrulega ekkert mark į Evrópustefnunni og geršu makrķlsamninga sķn į milli og viš ESB įn žess aš lįta Ķsland vita. Og eins og žaš vęri ekki nóg, žį bętist žetta viš. Vinįtta Noršmanna viš Ķsland er ekki einu sinni eins jólatrés virši, ķ augum bęjaryfirvalda ķ Osló," segir hann į Facebook-sķšu sinni.

Borgaryfirvöld ķ Osló hafa aš sama skapi įkvešiš aš hętta aš senda jólatré til Rotterdam ķ Hollandi. Fróšlegt vęri aš vita hverju Hollendingar hafa klśšraš ķ samskiptum sķnum viš Noršmenn. Žaš hlżtur aš vera eitthvaš stórt samkvęmt kenningu Įrna Pįls.


Nżr "hęgriflokkur"? Fķnt!

Varla hefur lišiš sį landsfundur Sjįlfstęšisflokksins undanfarin įr aš fįeinir haršir stušningmenn inngöngu ķ Evrópusambandiš hafa ekki hótaš žvķ aš segja skiliš viš flokkinn og stofna nżjan yrši ekki fariš aš kröfum žeirra og stefnan sett į sambandiš meš einum eša öšrum hętti. Engu hefur vitanlega skipt ķ žvķ sambandi aš mikill meirihluti sjįlfstęšismanna og annarra kjósenda Sjįlfstęšisflokksins hafi ekki viljaš fara žar inn.

Žessi hótun var enn eina feršina višruš ķ gęr af helzta forustumanni žessa fįmenna hóps, Benedikt Jóhannessyni. Tilgangurinn er vitanlega sį aš reyna aš fį forystu Sjįlfstęšisflokksins til žess aš standa ekki viš skżra įlyktun landsfundar flokksins frį žvķ fyrir įri sķšan um aš draga umsóknina um inngöngu ķ Evrópusambandiš til baka. Sś stefna fer ekki į milli mįla enda var hśn haršlega gagnrżnd af samtökunum Sjįlfstęšum Evrópumönnum sem Benedikt veitir formennsku.

Hörmušu įlyktun landsfundar 

Sérstakur fundur var žannig haldinn į vegum Sjįlfstęšra Evrópumanna ķ kjölfar landsfundar Sjįlfstęšisflokksins žar sem samžykkt var įlyktun žess efnis aš harmaš vęri aš landfundurinn vildi aš višręšum viš Evrópusambandiš yrši hętt. Ennfremur var kallaš eftir žvķ aš žjóšaratkvęši fęri fram um žį įkvöršun enda félagsmönnum ljóst aš įlyktun landsfundar gerši ekki rįš fyrir žvķ. Sjįlfur fór Benedikt höršum oršum um aš hętta ętti višręšum ķ staš žess aš gera ašeins hlé.

Žannig var hins vegar aš til stóš aš sammęlast um žį mįlamišlun į landsfundinum aš hlé yrši gert į višręšunum viš Evrópusambandiš ķ staš žess aš stöšva žęr. Hana höfšu forystumenn Sjįlfstęšra Evrópumanna hins vegar aš engu meš žvķ aš leggja fram tillögu um aš višręšunum yrši haldiš įfram. Žeirri tillögu var hafnaš į fundinum og ķ kjölfariš samžykkt sś įlyktun aš hagsmunum Ķslands vęri betur borgiš utan sambandsins og aš višręšunum viš žaš skyldi hętt.

Vafalaust hefur fjöldi fólks mešal annars kosiš Sjįlfstęšisflokkinn śt į žį skżru stefnu hans aš umsóknarferlinu aš Evrópusambandinu yrši hętt (žar į mešal ég) lķkt og rķkisstjórnin hyggst nś gera og miklu fleiri en žeir sem kunna aš hafa gert žaš vegna ummęla fįeinna frambjóšenda um aš žjóšaratkvęši fęri fram um mįliš. Landsfundur er ęšsta vald flokksins og mótar stefnu hans. Slķk ummęli geta aldrei breytt henni né bundiš Sjįlfstęšisflokkinn og alla žį sem hann mynda.

Splundraši fylgi viš ESB enn frekar 

Ef fįmennur hópur haršra Evrópusambandssinna innan Sjįlfstęšisflokksins vill segja skiliš viš flokkinn og stofna nżjan er žaš aš sjįlfsögšu žeirra réttur. Nógu oft hafa žeir hótaš žvķ. Mér er žó mjög til efs aš slķkur stjórnmįlaflokkur tęki teljandi fylgi frį Sjįlfstęšisflokknum fengi hann eitthvaš fylgi. Hann vęri miklu lķklegri til žess aš slįst um fylgi viš Samfylkinguna og Bjarta framtķš og um leiš splundra enn frekar žeim minnihluta kjósenda sem vill ganga ķ Evrópusambandiš.

Žetta er vafalaust ein helzta įstęša žess aš umręddur hópur hefur ekki enn lįtiš verša af žessum hótunum sķnum. Mįlstaš žeirra vęri aš öllum lķkindum enginn greiši geršur meš žvķ. Viš žetta bętizt sķšan aš slķkur stjórnmįlaflokkur gęti seint talizt sérlega hęgrisinnašur. Žaš er enda til aš mynda ekki beinlķnis mjög hęgrisinnaš aš vilja aš Ķsland verši hluti af gamaldags tollabandalagi eins og Evrópusambandinu sem ķ ešli sķnu er nįskylt ķslenzka landbśnašarkerfinu.


Vantar upplżsingar?

Hvaš ętli margir af žeim sem segjast vanta upplżsingar til žess aš geta tekiš afstöšu til inngöngu ķ Evrópusambandiš hafi lesiš Lissabon-sįttmįlann, grundvallarlöggjöf sambandsins? Sem yrši aš sama skapi ęšsta löggjöf Ķslands fęrum viš žangaš inn. Lķklega fįir ef einhverjir.

Žaš er ekki sérlega trśveršugt aš halda žvķ fram aš einhverjar meintar upplżsingar vanti og aš halda žurfi įfram kostnašarsömu umsóknarferli aš Evrópusambandinu til žess aš afla žeirra žegar ekki er fyrst haft fyrir žvķ aš kynna sér til hlķtar žęr upplżsingar sem žegar liggja fyrir. Svo ekki sé talaš um algert grundvallarefni eins og Lissabon-sįttmįlann.

Žvķ er viš aš bęta aš ķtrekaš hefur komiš fram hjį fulltrśum Evrópusambandsins sem og ķ gögnum žess aš ekkert sé ķ boši af hįlfu sambandsins sem samrżmist ekki grundvallarreglum žess og annarri löggjöf. Žar er einkum og sér ķ lagi įtt viš téšan sįttmįla žar sem mešal annars er kvešiš į um fulla yfirstjórn Evrópusambandsins ķ sjįvarśtvegsmįlum innan žess.


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband